SM – choroba o wielu twarzach
Stwardnienie rozsiane (SM) to przewlekła choroba o podłożu autoimmunologicznym, w której układ odpornościowy atakuje własny układ nerwowy. Zmiany zapalne i demielinizacyjne w mózgu i rdzeniu mogą prowadzić do różnorodnych objawów – często niespecyficznych i trudnych do jednoznacznej interpretacji.
Wczesne rozpoznanie ma ogromne znaczenie – zarówno dla jakości życia, jak i możliwości zatrzymania progresji choroby.
Kiedy warto zgłosić się do neurologa?
Objawy, które powinny skłonić do konsultacji neurologicznej:
- zaburzenia widzenia w jednym oku (zamglenie, podwójne widzenie),
- uczucie drętwienia, mrowienia lub osłabienia w kończynach,
- trudności z utrzymaniem równowagi, zawroty głowy, chwiejny chód,
- przewlekłe zmęczenie, niewyjaśniona senność, spadek koncentracji,
- nietypowe odczucia czuciowe, napady bólu neuropatycznego,
- problemy z kontrolą pęcherza moczowego,
- nagłe trudności w mówieniu lub pisaniu.
Choć objawy te mogą mieć wiele przyczyn, warto omówić je z neurologiem – szczególnie jeśli występują nawrotowo lub dotyczą młodego dorosłego.
Jak wygląda diagnostyka SM?
Rozpoznanie SM opiera się na tzw. kryteriach McDonalda, które łączą dane kliniczne i wyniki badań pomocniczych. Najważniejsze elementy diagnostyki to:
Rezonans magnetyczny mózgu i rdzenia
To podstawowe badanie obrazowe, które pozwala wykryć ogniska demielinizacyjne – czyli zmiany charakterystyczne dla SM. Rezonans wykonuje się z kontrastem, by ocenić aktywność zapalną. Kluczowe znaczenie ma obecność zmian w różnych lokalizacjach (np. przykomorowo, podnamiotowo, w rdzeniu) i ich czasowe zróżnicowanie.
Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (punkcja lędźwiowa)
Pozwala ocenić obecność oligoklonalnych pasm IgG, które świadczą o przewlekłej aktywacji układu odpornościowego w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Choć nie zawsze jest konieczne, badanie to bywa niezbędne w przypadkach niejednoznacznych.
Dodatkowe testy
- potencjały wywołane (np. wzrokowe) – wykrywają utajone zaburzenia przewodzenia impulsów,
- badania laboratoryjne – pomagają wykluczyć inne choroby (np. boreliozę, toczeń, niedobory witamin, choroby metaboliczne).
Leczenie SM – jak wygląda i kiedy się je wdraża?
Leki modyfikujące przebieg choroby (DMT)
W ostatnich latach leczenie SM uległo ogromnemu postępowi. Dostępne są różne grupy leków, które spowalniają rozwój choroby, zmniejszają liczbę rzutów i ograniczają powstawanie nowych zmian w mózgu.
W zależności od postaci SM, aktywności choroby i profilu pacjenta stosuje się m.in.:
- interferony beta, octan glatirameru (leki I generacji),
- fingolimod, dimethyl fumarate, teriflunomid,
- leki wysokiej skuteczności: natalizumab, ocrelizumab, alemtuzumab,
- nowe terapie doustne (np. ponesimod, ozanimod).
Dobór terapii odbywa się indywidualnie – najczęściej w ramach opieki w poradni leczenia SM lub programów lekowych NFZ.
Leczenie objawowe
Obok leczenia przyczynowego, ważne jest także leczenie objawowe – np. lekami zmniejszającymi spastyczność, poprawiającymi funkcje pęcherza, redukującymi zmęczenie, wspierającymi nastrój czy funkcje poznawcze.
Rehabilitacja i wsparcie niefarmakologiczne
Równie ważnym elementem terapii jest regularna rehabilitacja neurologiczna, fizjoterapia oraz psychoterapia – szczególnie w okresach rzutów, progresji lub zmian w funkcjonowaniu.
Neurologia w VITASPOT – opieka prof. Alicji Kalinowskiej
W naszym zespole przyjmuje prof. dr hab. n. med. Alicja Kalinowska – uznana specjalistka neurologii i neuroimmunologii, prezes Sekcji Stwardnienia Rozsianego i Neuroimmunologii Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Aktywnie działa w strukturach Europejskiej Akademii Neurologii oraz angażuje się w kampanie edukacyjne i społeczne skierowane do pacjentów z chorobami neurologicznymi, w szczególności SM.
Prof. Kalinowska specjalizuje się w diagnostyce i leczeniu SM, prowadzi badania kliniczne, publikuje i współtworzy krajowe wytyczne terapeutyczne. Jej obecność w zespole VITASPOT to gwarancja najwyższego poziomu opieki dla pacjentów z podejrzeniem lub rozpoznaniem chorób demielinizacyjnych.
Nie zwlekaj – wczesna diagnostyka ma znaczenie
Stwardnienie rozsiane to choroba, z którą można żyć aktywnie – pod warunkiem, że zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznana i leczona. Jeśli doświadczasz objawów, które mogą niepokoić – nie odkładaj wizyty u neurologa.
W VITASPOT oferujemy konsultacje neurologiczne bez skierowania – w tym także w zakresie SM i chorób neuroimmunologicznych.
