Jak przebiega badanie holterem ciśnieniowym i na czym polega całodobowy pomiar ciśnienia?
Holter ciśnieniowy, nazywany też holterem RR, to badanie, które polega na całodobowym monitorowaniu ciśnienia tętniczego.
Sam zestaw składa się z mankietu zakładanego na ramię niedominującej ręki oraz niewielkiego rejestratora przymocowanego do paska w talii. Urządzenie automatycznie napełnia mankiet i mierzy ciśnienie tętnicze krwi (skurczowe i rozkurczowe) oraz częstotliwość rytmu serca w określonych odstępach — zwykle co 15–30 minut w ciągu dnia i co 30–60 minut w nocy. Wszystkie wyniki zapisują się w pamięci urządzenia. Badanie trwa zazwyczaj 24 godziny, kardiolog może zalecić wydłużenie monitorowania do 48 godzin.
Holter ciśnieniowy jest badaniem bezpiecznym i zazwyczaj dobrze tolerowanym. Większość pacjentów odczuwa jedynie okresowy ucisk mankietu podczas pomiaru. Badanie może być wykonywane również u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych, jeśli istnieją odpowiednie wskazania medyczne. Pozwala na dokładniejszą ocenę ciśnienia niż pojedynczy pomiar tradycyjnego ciśnieniomierza w gabinecie lekarskim, ponieważ rejestruje, jak organizm reaguje na codzienne czynności i sytuacje stresowe.
Jakie choroby wykrywa holter ciśnieniowy?
Lista wskazań do badania jest długa, bo ABPM odpowiada na pytania, na które zwykły pomiar w gabinecie nie odpowie. Najważniejsze sytuacje, w których lekarz zleca holter ciśnieniowy, to:
- Diagnostyka nadciśnienia tętniczego — gdy pomiary domowe i gabinetowe dają niejednoznaczne wyniki.
- Nadciśnienie białego fartucha — podwyższone ciśnienie krwi tylko w trakcie wizyty lekarskiej, a w domu pozostaje prawidłowe. Bez ABPM łatwo o niepotrzebne włączenie leczenia.
- Nadciśnienie maskowane — to stan, gdy wartości ciśnienia tętniczego są normalne w gabinecie lekarza, ale podwyższone, gdy jesteś w domu.
- Ocena skuteczności leczenia hipotensyjnego — czy stosowane leczenie utrzymuje ciśnienie w normie przez całą dobę, czy tylko w ciągu dnia.
- Nadciśnienie nocne i brak fizjologicznego spadku ciśnienia we śnie — prawidłowo ciśnienie w nocy spada o około 10% w stosunku do dnia; brak tego spadku zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
- Podejrzenie nadciśnienia opornego na leczenie — gdy mimo wielu leków ciśnienie wciąż jest podwyższone.
- Zawroty głowy, omdlenia i podejrzenie hipotonii — szczególnie po przyjęciu leków.
- Diagnostyka u pacjentów po incydentach sercowo-naczyniowych — np. po zawale, udarze mózgu, u osób z arytmią lub przerostem lewej komory serca.
- Nadciśnienie w ciąży i u dzieci, u których pojedynczy pomiar bywa zawyżony przez stres.
Badania pokazują, że holter ciśnieniowy daje silniejszą wartość prognostyczną dla powikłań sercowo-naczyniowych niż pomiary kliniczne — dlatego coraz częściej jest jednym z pierwszych badań zlecanych przez kardiologa.
Jak przygotować się do założenia holtera?
Holter ciśnieniowy nie wymaga skomplikowanego przygotowania, ale kilka spraw warto zaplanować. W dniu założenia urządzenia ubierz się w koszulkę z krótkim rękawem lub bluzkę, którą da się rozpiąć — mankiet zakłada się na ramię i powinien dotykać bezpośrednio skóry. Na wierzch warto wziąć luźne okrycie wierzchnie, np. sweter rozpinany lub bluzę, dzięki któremu wygodnie schowasz pasek z rejestratorem.
Weź ze sobą listę przyjmowanych leków — szczególnie tych obniżających ciśnienie — z dawkami i godzinami przyjmowania. Personel medyczny zapyta też o dotychczasowe wyniki pomiarów domowych i o godziny snu, by właściwie zaprogramować urządzenie. Wykąp się lub weź prysznic przed wizytą, bo aparat nie jest wodoszczelny.
W trakcie badania prowadź dziennik aktywności. Notuj godziny posiłków, przyjmowania leków, snu, aktywności fizycznej, sytuacji stresowych i ewentualnych dolegliwości (np. bóle i zawroty głowy, kołatanie serca). Ten zapis lekarz porówna potem z wykresem ciśnienia, co daje znacznie dokładniejszą diagnozę. Każdy pomiar trwa kilkadziesiąt sekund — w trakcie pomiaru ramię powinno być wyprostowane i rozluźnione.
Holter ciśnieniowy – czego nie wolno robić podczas badania?
Aby dobowe monitorowanie ciśnienia krwi miało sens, kieruj się najważniejszą zasadą: prowadź normalny tryb dnia. Sztuczne oszczędzanie się zafałszuje wynik. Są jednak rzeczy, których podczas badania należy unikać:
- kąpieli, prysznica i sauny — urządzenie nie jest wodoszczelne, woda może je trwale uszkodzić,
- intensywnego, wyczynowego wysiłku fizycznego — umiarkowana codzienna aktywność jest jak najbardziej wskazana, ale ciężki trening, mecz czy zawody odłóż na inny dzień,
- gwałtownych lub nadmiernych ruchów ramieniem z mankietem podczas pomiaru — to najczęstsza przyczyna błędnych odczytów,
- samodzielnego zdejmowania mankietu lub odłączania rejestratora,
- prowadzenia samochodu w momencie, gdy mankiet się napełnia — najlepiej wcześniej zatrzymać auto i poczekać kilkadziesiąt sekund,
- silnych źródeł zakłóceń — magnesy medyczne, rezonans magnetyczny czy spawanie zaburzają pracę urządzenia.
W nocy umieść rejestrator obok siebie na łóżku lub pod poduszką, możesz spać również na boku z ręką, na której założono mankiet, jeśli jest to dla Ciebie wygodne. Staraj się unikać nadmiernego stresu, ale jeśli pojawi się jakaś trudna sytuacja, po prostu zapisz ją w dzienniku — kardiolog uwzględni to w interpretacji wyników.
Rola kardiologa w interpretacji wyników holtera
Po zakończeniu badania urządzenie wraca do gabinetu, a dane z pamięci holtera trafiają do oprogramowania analitycznego. Komputer oblicza wartości średnie: dobowe, dzienne i nocne oraz pokazuje wykresy zmienności ciśnienia w czasie. Wynik holtera ciśnieniowego musi zinterpretować lekarz — najczęściej kardiolog lub internista — w kontekście wywiadu, badania fizykalnego i innych wyników pacjenta. Aby wyniki badania holterem ciśnieniowym były wiarygodne, należy upewnić się, że przynajmniej 70% pomiarów zostało wykonanych prawidłowo; w przeciwnym razie może być konieczne powtórzenie badania.
W ocenie kluczowe są m.in. średnie wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego (prawidłowo poniżej 130/80 mmHg w pomiarze dobowym, poniżej 135/85 mmHg w dzień i poniżej 120/70 mmHg w nocy), profil dobowy z fizjologicznym spadkiem ciśnienia we śnie, obecność porannego skoku ciśnienia i jego zmienność oraz porównanie pomiarów z dziennikiem aktywności. Na tej podstawie lekarz potwierdza lub wyklucza nadciśnienie, ocenia skuteczność leczenia i jeśli to potrzebne — modyfikuje terapię, np. dodaje lek wieczorny w przypadku nadciśnienia nocnego.
Holter ciśnieniowy często łączy się z holterem EKG, badaniem echokardiograficznym lub diagnostyką laboratoryjną — taki pakiet daje pełny obraz pracy serca i naczyń.
Źródła:
A. Janus, A. Doroszko, A. Derkacz, W. Z. C. M. Sercowo-Naczyniowej, O. Badawczo-Rozwojowy, Ambulatoryjny całodobowy pomiar ciśnienia tętniczego (ABPM)., Data dostępu: 29.05.2026 r.
J. Jaroch, K. Łoboz-Grudzień, A. Kowalska, A. Wojszwiłło, A. Kostecka-Pokryszko, K. Początek, Arytmia komorowa w różnych typach przerostu i geometrii lewej komory serca w nadciśnieniu tętniczym (1998), Cardiology Journal, 5(4), 222–231., Data dostępu: 29.05.2026 r.
I. Czaja-Mitura, A. Bortkiewicz, Ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia tętniczego (ABPM) i jego zastosowanie w medycynie pracy (2012), Medycyna Pracy, 63(6)., Data dostępu: 29.05.2026 r.
